به منظور انتقال خاصيت زود رسي رقم ماري به رقم روغني محلي، هيبريداسيون ساده و معكوس بين رقم ماري و روغني محلي انجام گرفت . به اين منظور از هر رقم چهار درخت و تعداد هشت شاخه در چهار جهت (هر جهت 2 شاخه ) مشخص و تعداد 250 عدد گل در هر جهت تلقيح شد. گرده از هر رقم تهيه و بر روي گل‌هاي اخته شده رقم ديگر و پايه مادري قرار گرفت. براي گرده افشاني مناسب پاكتهاي ايزوله كننده گل چندين بار با دست تكان داده شدند. پس از مشاهده آثار كلي تغيير رنگ روي ميوه كه نشانه رسيدگي و بلوغ بذوربود، ميوه ها جداگانه برداشت شدند.تعداد بذور حاصله براي رقم ماري 88 بذر هيبريد و براي رقم روغني 76 بذر هيبريد بود. بذور به آزمايشگاه كشت بافت منتقل گرديد پس از جدا سازي گوشت ميوه ها , هسته ها را شستشوي اوليه و ضد عفوني سطحي شد و در كاغذ خشك كن به مدت يكماه در سرماي 4 درجه سانتيگراد نگهداري شدند پس از سرما دهي كافي، جنين‌هاي سالم از درون پوشش سخت و چوبي جدا و با كلرور جيوه ضد عفوني سطحي شده و پس از 3 مرتبه آبشويي روي محيط غذايي موراشيگ و اسكوگ (1962) كه غلظت عناصر پر مصرف آن به نصف تقليل يافته بود و به آن 5/0 ميلي گرم در ليتر ايندول بوتيريك اسيد (IBA) و به طور كامل ويتامين هاي MS افزوده شده بود كشت گرديد .كشت ها در شرايط تاريكي و دماي 25 درجه سانتيگراد تا زمان جوانه دهي نگهداري و سپس فتو پريود 16 ساعت روشنايي منتقل شدند. با ظهور ريشه جهت متابوليسم فعالتر، گياهچه‌ها به محيط غذايي MS كامل انتقال يافته و پس از گذشت 3 ماه به خاك گلدان منتقل گرديدند و تا زمان سازگاري در شرايط كنترل شده نگهداري شدند. رشد گياهان سازگار ادامه يافته و به ارتفاع 80-70 سانتيمتري رسيده كه تحت بررسي مي باشند.

امروزه روغن ها بويژه روغن هاي گياهي فاقد كلسترول براي حفظ بهداشت و سلامت جامعه داراي اهميت فراوان مي باشند و در اين ميان زيتون بعنوان يكي از منابع مهم تا مين اين روغن هاي با ارزش مورد توجه بوده و از جايگاه خاصي بر خوردار مي باشد. گسترش باغات زيتون در سياستگذاري كلان مملكت نيز همواره مورد توجه ويژه قرار گرفته است. چنانچه در توسعه باغات زيتون به ارقام پر محصول , سازگار و همچنين مسائل فني و علمي مربوطه توجه كافي نگردد ممكن است با ايجاد مشكلات متعدد در پژوهش توسعه زيتون ايجاد وقفه نمايد. يكي از نكات اساسي توسعه زيتون توجه به ارقام خاص است كه از خصوصيات باغباني مطلوب از جمله پر محصولي , سازگاري به شرايط محيطي جهت برآورد نياز صنعت زيتون (نيازهاي كنسروي و روغني ) برخوردار باشند. بليني و همكاران(1990) در برنامه هاي اصلاحي بر روي درختان زيتون خواصي نظير زود باردهي، مقدار كمي و كيفي روغن, تنوع رنگ (سبز تا سياه ) تنوع در اندازه ميوه ( از كوچك تا بزرگ) را در نظر گرفتند .موك و راباكواري هانتك (1978) در ده ساله اخير بر روي هيبريدهاي بين گونه اي جنس Phaseolus تحقيق نموده اند هيبريد هاي بين گونه ايP.vulguris , P.coccineus , P.acutifolius , و P.lunatus با كمك تكنيك كشت جنين (embryo culture)مورد مطالعه قرار گرفت و به عقيده آنها بعلت وجود چند شكلي (polymorphism) در اين گونه ها، ميتوان از طريق توليد هيبريد هاي بين گونه اي به توليد گونه هايي دست يافت .

در تركيه هاوك و همكاران (1994) پروژه هايي در مورد درختان زيتون در دست اجرا داشته اند كه يكي از اهداف آن اصلاح خصوصيات دير سياه شدن ميوه در رقم Memeeik است. اين رقم يكي از ارقام مهم و با سطح زير كشت زياد در ناحيه همجوار با دريايي اژه است. اين رقم با ارقامErkehee و Ciemlix ، داراي صفت زود سياه شدن هستند تلاقي داده شده كه نتاج F1آن در حال حاضر در دست بررسي است.

در اين پژوهش 4 درخت از هر رقم انتخاب و تعداد 8 شاخه در چهارجهت درخت مشخص و تعداد 250 عدد گل در هر جهت تلقيح گرديد. روش كار بدين صورت بود كه قبل از باز شدن غنچه ها شاخه ها را ايزوله نموده و پس از ايزولاسيون گلها اخته شدند. در زمان گرده افشاني (قبل از ساعت 10 صبح )گلهاي رقم ماري را روي گلهاي اخته شده رقم روغني قرار داده و بالعكس گلهاي رقم روغني روي گلهاي اخته شده ماري قرار گرفتند. جهت اطمينان از گرده افشاني پاكت ايزوله كننده گل چندين بار با دست تكان داده شدند. پس از گذشت زمان كافي و انجام لقاح، پاكتهاي ايزوله شده را باز كرده و ميوه هاي تشكيل شده شمارش گرديد. شمارش تا زمان برداشت 4 مرتبه تكرار شد. پس از مشاهده آثار كلي تغيير رنگ ميوه كه نشانه رسيدگي و بلوغ بذور مي باشد ميوه ها جداگانه بسته بندي و به آزمايشگاه كشت بافت انتقال داده شدند .در ابتدا ميوه ها با آب و محلول صابوني Tween شسته شد و بعد از جدا ساز ي گوشت ميوه , بذرها را خارج و با آب و الكل 70 درجه ضد عفوني سطحي ،خشك ، و در كاغذ صافي استريل پيچيده شدند. بذرها در شرايط خشك به مدت يكماه در دماي 4 درجه سانتيگراد قرار گرفتند . بذرها پس از سرما دهي مجدداً با آب و الكل ضد عفوني گرديده و سپس بدون ايجاد كمترين صدمه به دانه ها ، پوسته سخت و چوبي شده آنها حذف و دانه ها بيرون آورده شدند. سپس با محلول كلرور جيوه 5/6 درصد به مدت 2 دقيقه ضد عفوني سطحي شدند. پس از 3 مرتبه آبشويي با وارد كردن يك برش طولي از كنار لپه (كوتيلدون) جنين ها را خارج نموده و به روي محيط غذايي پايه موراشيگ و اسكوگ (1962) كه غلظت مواد پر مصرف آن به نصف تقليل يافته كه به آن ويتامينهاي MS بطور كامل و هورمون ايندول بوتيريك اسيد به ميزان 5/0 ميلي گرم در ليتر افزوده شده بود, منتقل شدند. نمونه هاي كشت شده در شرايط استريل تاريكي و دماي 25 درجه سانتيگراد قرار گرفتند. با القاء رشد در جنين ها و سبز شدن جوانه ها، كشت ها به شرايط فتو پريود 16 ساعت روشنايي منتقل شدند. با تحليل رفتن مواد غذايي جنينها، به منظور جهت تسريع رشد، گياهچه ها را به محيط MS كامل بدون آگار كه درون آن يك پل كاغذي قرار داشت منتقل شده، ودر همان شرايط دماي 25 درجه سانتيگراد و فتو پريود 16 ساعت روشنايي نگهداري شدند. پس از گذشت 3-2 ماه وقتي گياهچه ها از رشد كافي برخوردار شدند، به گلدان حاوي خاك نيمه استريل به نسبت مساوي پيت,ماسه و پرليت منتقل شده و گلدانها در شرايط كنترل شده نگهداري شدند . علاوه بر استفاده از روش كشت بافت و كشت جنين، مقداري از بذور به روش عادي در دماي 4درجه سانتي گراداستراتيفيه گرديده و در شرايط محيطي كنترل شده تحريك به جوانه زني شدند.

نتايج آزمايشات انجام شده نشان داد كه دو رگ گيري ساده و معكوس بين ارقام روغني و ماري جهت انتقال صفات زود رسي و يكنواخت شدن زمان رسيدن ميوه از ماري و درصد روغن بالا از رقم روغني امكان پذير است. دورگ هاي بدست آمده از روغن × ماري 76 عدد و از ماري × روغني 88 عدد هستند. دو رگ ها پس از يكماه استراتيفه گرديد و سپس به صورت مجتمع در گلدانهاي بزرگتر كشت گرديد. پس از رشد بذور تندش جوانه ها آغاز و ساقه ظاهر گرديدند. بعد از اينكه گياهچه ها به مرحله 4 برگي رسيدند به طور جداگانه، به گلدان منتقل شدند در سالهاي 3-1382 متاسفانه تعداد زيادي از هيبريدها به دليل آلودگي به عوامل بيماري زا كه در ژرم پلاسم گياه مادري بطور نهفته موجود است از بين رفتند. جهت بررسي و رفع مشكل تعدادي از نمونه هاي داراي آلودگي نهفته به مؤسسه تحقيقات بررسي آفات و بيماريهاي گياهي ارسال گرديد و عامل بيماريزا توسط همكاران واحد مربوطه شناسايي و آنتي بيوتيك جنتامايسين جهت كنترل عامل بيماريزاي باكتري هاي گرم مثبت و گرم منفي توصيه گرديد. با بكار گيري آنتي بوتيك مربوطه به دو روش پيش تيمار قبل از كشت و توام با محيط غذايي، جنين هاي سترون شده روي محيط غذايي MS كشت گرديد بعد از گذشت 14-10 روز جوانه زني جنين ها، رشد شاخه ها مشاهده و با انتقال شاخه ها به محيط غذايي مناسب ريشه زايي آغاز گرديد وقتي كه گياهچه ها از رشد مناسب برخوردار و ريشه ها استحكام كافي داشتند به خاك گلدان انتقال يافت گياهچه ها در شرايط اشباع رطوبتي و فتوپريود 16 ساعت روشنايي و درجه حرارت 25 درجه سانتيگراد قرار گرفتند، و پس از طي مرحله سازگاري به شرايط طبيعي گلخانه انتقال داده شدند. دورگ هاي مادري روغني (10 عدد) و دو رگ هاي مادري ماري (12 عدد) در گلدان از رشد مناسب و استحكام كافي برخوردار بودند رشد رويشي و رشد تنه اندازه گيري شده و نتايج مشاهدات و بررسي هاي آماري در جدول شماره 2 ارائه گرديده است .جهت بررسي مقايسات ميانگير دو صفت مورد بررسي رشد رويشي و رشد تنه دو رگ هاي حاصل از تلاقي از آزمون t استفاده گرديد خلاصه از آماره هاي توصيفي براي دو صفت رشد رويشي و رشد تنه دو نوع دو رگ بدست آمده در جدول شماره (1) درج گرديده است .

رشد رويشي ♀ روغني× ماري♂ 10 8/78 87/5

♀ماري×روغني ♂ 12 5/81 27/5

رشد تنه ♀روغني×ماري♂ 10 0/12 40/2

♀ماري×روغني♂ 12 0/19 10/6

آزمون t با فرض برابري ميانگين دوگروه هيبريد براي دو صفت در جدول 2 درج گرديده است. قابل ذكر است كه قبل از انجام آزمون t , فرض برابري واريانس دو نمونه با آزمون f انجام گرفته است .

صفت مورد بررسي- فرض- آزمون f جهت برابري واريانس ها- آزمون t جهت برابري ميانگين ها

رشد رويشي برابري واريانسها 059/0 n.s 811/0 138/1 - 20 n.s 269/0

نتيجه آزمون t در هر دو حالت برابري واريانس ها و عدم برابري واريانس ها براي هر دو صفت مشابه مي باشد با اين حال در مورد صفت رشد رويشي از نتايج مربوط به قسمت برابري واريانس ها و در مورد صفت رشد تنه از نتايج مربوط به قسمت عدم برابري واريانس ها استفاده شد همان طور كه مشاهده مي شود (جدول شماره 2)ميانگين دو گروه دو رگ از نظر صفت رشد رويشي با هم تفاوت معني دار ندارد به عبارت ديگر تعويض پايه مادري (از اثر سيتو پلاسمي )تاثيري بر روي رشد رويشي نتايج حاصله ندارد ضمناً در ارتباط با صفت رشد رويشي تنوع موجود در دو گروه دو رگ از لحاظ آماري با هم تفاوتي نداشت . در ارتباط با صفت رشد تنه با توجه به عدم برابري واريانس هاي دو گروه دورگ تفاوت بين ميانگين دو گروه دو رگ در سطح 01/0 معني دار بوده است. به عبارت ديگر جابجايي پايه هاي مادري يا منابع تغيير دهنده باعث تغيير در رشد تنه نتاج حاصل داشته است شايد بتوان نتيجه گرفت كه اثرات سيتوپلاسمي نيز در بروز صفت رشد تنه مؤثر بوده است .