مطالعه و بررسی فعل و انفعالات جوی و پدیده های هواشناسی که تعیین کننده وضع هوا و اقلیم باشد كه بــر پـــــایه انــدازه گیریها و دیده بانیها متکی است. باید توجه داشت که دیده بانیهای هواشناسی در سراسر کره زمین با روش واحد و یکنواخت و با وسایل و ادوات استاندارد و قابل مقایسه بودن داده ها ( DATA ) انجام میگیرد .یکنواختی برنامه اندازه گیریها و دیده بانیها و سایر عملیات هواشناسی با همکاری کلیه سرویسهای هواشناسی ملی و کشوری در چهارچوب سازمان هواشناسی جهانی ( W.M.O ) تضمین شده است بیشترین دیده بانی ها و اندازه گیریهای عوامل جوی،مربوط به جو نزدیک سطح زمین می باشد که به وسیله ایستگاههای هواشناسی سطحی (سطح زمین و دریا) انجام می گیرد. در کشور ایران برنامه دیده بانی های هواشناسی در شبکه ای از ایستگاه های اصلی انجاممی گیرد.داده های حاصله از این نوع ایستگاه ها برای پیش بینی های جوی و مطالعه رشته های مختلف علمی هواشناسی و هوانوردی و کشتی رانی به کار گرفته می شود. علاوه بر ایستگاههای فوق تعداد زیادی از ایستگاههای کمکی اقلیم شناسی (کلیماتولوژی)به منظور برآورد نیازهای مختلف محلی برنامه دیده بانی های محدودی را اجرا می نمایند.داده ها اطلاعات ثبت شده به وسیله ایستگاههای کلیماتولوژی طی سال های طولانی بایگانی و نگهداری گردیده و به صورت سالنامه هواشناسی در می آیند که دراختیارمصرف کنندگان قرار می گيرد.این داده ها برای تهیه نقشه و اطلس ها و پژوهش های اقلیمی مورد استفاده قرار می گیرند.
اطلاعات اولیه
کره زمین از نظر آنکه دمای سطحی آن به قدری است که وجود آب را در هر سه حالت مایع ، جامد و گاز امکانپذیر میکند، در میان سیارات منظومه شمسی ، سیارهای غیر عادی است. از این گذشته ، تا آنجا که میدانیم، کره زمین تنها جرم منظومه شمسی است که در آن اقیانوسهایی وجود دارد. در واقع ، بهتر این بود که گفته شود اقیانوس ، زیرا اقیانوسهای آرام ، اطلس ، هند ، منجمد شمالی و منجمد جنوبی اقیانوس یکپارچهای هستند پر از آب شور ، و میتوان قارههای اروپا ، آسیا ، آفریقا و آمریکا و خشکیهای کوچکتری مانند قطب جنوب و استرالیا را جزیرههای این اقیانوس یکپارچه پنداشت.
مشخصات اقیانوس یکپارچه
واقعیتهای مربوط به این اقیانوس یکپارچه بسیار جالبتوجه است. مساحت کل این اقیانوس 363 میلیون کیلومتر مربع است و بیشتر از 70 در صد سطح کره زمین را پوشانیده است. حجم این اقیانوس با توجه به اینکه عمق متوسط اقیانوسها 7/3 کیلومتر است، در حدود 1340 میلیون کیلومتر مکعب است. یعنی برابر با 15/0 حجم کل سیاره زمین است. این اقیانوس در برگیرنده 2/97 درصد H2O زمین است...
چکیده
بررسی بیست و هفت عنصر اقلیمی در مقیاس سالانه نشان می دهد که اقلیم
ایران ساخته شش عامل است. این عوامل به ترتیب اهمیت عبارتند از عوامل
گرمائی، نم و ابر، بارشی، بادی غباری و تندری. بارزترین ویژگی اقلیمی
سواحل جنوبی ایران گرما و پس از آن نم و ابر و تابش است. در سراسر کمربند
شمالی ایران نم و ابر آشکارترین ویژگی اقلیم است. در سواحل خزر و رشته
کوههای زاگرس بارش چهره غالب اقلیم است. در زاگرس پس از بارش تابش نقش
ارزنده ای در شکل گیری اقلیم دارد. در مرزهای شرقی ایران باد و غبار چهره
معمول اقلیم است و همین عامل در سواحل خلیج فارس در درجه سوم اهمیت قرار
دارد. در گوشه شمالغرب و جنوبشرقی ایران تندر عامل اقلمی چیره است. یک
تحلیل خوشه ای بر روی یک نمونه هزار تائی و بر اساس شش عامل یاد شده وجود
پانزده ناحیه اقلیمی در ایران را نشان می دهد. آرایش مکانی این نواحی
اقلیمی موید نقش همسایگی با دریاها و نیز ارتفاع در شکل گیری اقلیم های
ایران است.
پیشگفتار
پهنه بندی اقلیمی یعنی شناسائی پهنه هائی که از آب و هوای یکسانی برخوردارند داستانی دراز دارد که از زبان لیناکره می شنوید
